Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI W OLSZTYNIE
INSTYTUT DZIENNIKARSTWA I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ
PRACOWNIA KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ
DR ARKADIUSZ DUDZIAK
Opracowanie metodologii badań pod nazwą antropologiczna hermeneutyka
Istotą metodologii jest badanie współczesnych przekazów kulturowych (dzieł literackich, filmowych, teatralnych, malarskich; komunikatów reklamowych) jako tekstów antropologicznych, zawierających toposy kulturowe, odwieczne tematy eschatologiczne, wątki mityczne i symbole archaiczne. Antropologiczna hermeneutyka dotyczy interpretowania przejawów mitotwórstwa, reaktualizacji elementów mitycznych, takich jak: archetypy - symboliczne etapy procesu indywiduacji (w koncepcji Carla G. Junga) czy też konstytutywne elementy mitu, symbole sacrum (w koncepcji Mircei Eliadego); motywy archetypowe - mityczne wzorce fabularne, archaiczne wątki kulturowe, uniwersalne motywy eschatologiczne; mitologemy - toposy mityczne, schematy narracyjne zapożyczone z mitologii lub folkloru; symbole archetypowe - pojedyncze elementy mitów, np. upersonifikowane zwierzęta, rośliny, obiekty, żywioły czy zjawiska natury.
Wskazanie zastosowań osiągnięcia i omówienie efektów
I. Zastosowanie antropologicznej hermeneutyki do badań tekstów kultury (literatury, filmu, reklamy). Interpretowanie medialnych przejawów neomitologizmu: myślenia mitycznego (onirycznego, metaforyczno-symbolicznego); rekreowania mitycznych schematów wyobrażeniowych, wzorców fabularnych, tematów antropologicznych; implikowania symboliki mitotwórczej; realizowania komunikacji rytualnej.
EFEKTY NAUKOWE: zaprezentowanie wybranych wyników badań w publikacjach:
- Antropologia przestrzeni w filmie fabularnym, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2000, 179 ss., ISBN 83-227-1573-0.
- O mitologizowaniu obrazu świata w reklamie telewizyjnej, [w:] Obrazy kultur, pod red. G. Pełczyńskiego i R. Vorbricha, Biblioteka Telgte, Poznań 2007, ss. 185-193, ISBN 978-83-924523-1-7.
- Antropologiczne konteksty internetowej reklamy społecznej, [w:] (Kon)teksty kultury medialnej. Analizy i interpretacje, T. 1, red. nauk. M. Sokołowski, ALGRAF, Olsztyn 2007, ss. 305-317, streszcz. ang., ISBN 978-83-60926-12 3.
- Literackie i malarskie tworzywo symboliki w „Brzezinie" Andrzeja Wajdy, [w:] Kino wobec sztuk. Związki - inspiracje - przenikanie, pod red. D. Skotarczyk i J. Nowakowskiego, Wyższa Szkoła Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa, Poznań 2007, ss. 59-68, ISBN 978-83-87-653-07-1.
- Antropologia Formy w „Ślubie" Gombrowicza - zarys problematyki, [w:] Róbcie teatr... Księga jubileuszowa ofiarowana Profesorowi Bohdanowi Głuszczakowi, pod red. I. Grzesiak, A. Naruszewicz-Duchlińskiej, A. Staniszewskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 2007, ss. 133-146, ISBN 978-83-89112-78-1.
- Kod konotacyjny w reklamie. Aspekty antropologiczne, [w:] Kulturowe kody mediów. Stan obecny i perspektywy rozwoju, red. nauk. M. Sokołowski, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, ss. 113-123, ISBN 978-83-7611-068-4.
- Antropologiczna hermeneutyka jako metodologia badań reklamy audiowizualnej, [w:] I Kongres Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej nt. „Kreowanie komunikowania - zawartość, kontrola, krytyka" [w druku].
II. Badanie antropologicznych wymiarów komunikowania medialnego: refleksja nad reklamą w perspektywie antropologiczno-filozoficznej i aksjologicznej (próby udokumentowania tezy o antropologiczno-aksjologicznym charakterze perswazji w reklamie społecznej; analiza wartości aktualizowanych poprzez kreowanie sytuacji antropologicznych w promocyjno-reklamowych kampaniach społecznych; analiza przejawów doświadczeń antropologicznych w reklamie: agatologicznych, aksjologicznych; analiza antropologicznych orientacji wartościujących, aktualizowanych w reklamach); zagadnienia antropologiczne wyłaniające się w procesie studenckiej recepcji reklamy (analiza sposobów pojmowania „Człowieczeństwa" w środowisku studentów dziennikarstwa i komunikacji społecznej).
EFEKTY NAUKOWE: zaprezentowanie wybranych wyników badań w formie referatów na konferencjach:
- W kręgu antropologii reklamy społecznej - wymiar aksjologiczny (w czasie międzynarodowej konferencji naukowej „Współczesne media - status, aksjologia, funkcjonowanie", 24-25 kwietnia 2008 roku w Lublinie).
- Antropologiczne aspekty reklamy w studenckiej recepcji „Człowieczeństwa" (w czasie III Międzynarodowej Konferencji Inter- i Transdyscyplinarnej „Człowiek i człowieczeństwo. Bycie i stawanie się, kreacja i ewolucja", 22-24 czerwca 2008 roku w Olsztynie).
jak również w publikacjach:
- Małżeństwo i rodzina jako motyw inwencji retorycznej w reklamie. Konteksty antropologiczno-aksjologiczne, [w:] Małżeństwo i rodzina w ponowoczesności. Szanse - zagrożenia - patologie, red. nauk. W. Muszyński i E. Sikora, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, ss. 213-222, streszcz. ang., ISBN 978-83-7611-074-5.
- W kręgu antropologii reklamy społecznej - wymiar aksjologiczny, [w:] Współczesne media - status, aksjologia, funkcjonowanie [w druku].
- O aksjologicznym potencjale neomitologizmu w reklamie, [w:] Mity i wartości [w druku].
III. Badanie medialnego kodu kulturowego inspirowanego doktryną Narcyza w ujęciu kanadyjskiego medioznawcy Marshalla McLuhana (M. McLuhan, The Gadget Lover. Narcissus as Narcosis, [w:] idem, Understanding Media. The Extensions of Man with a new introduction by Lewis H. Lapham, Massachusetts Institute of Technology, Boston 1994, ss. 41-47):
1. Interpretacja wpływu medialnego w aspekcie McLuhanowskiego odczytania mitu Narcyza, egzemlifikowana analizą filmu „Powiększenie" w reżyserii Michelangelo Antonioniego. Porównanie koncepcji McLuhana z medioznawczymi teoriami Gianfranco Bettetiniego i Petera Wussa;
2.Analiza funkcjonowania kulturowego kodu Narcyza w kontekście mediatyzacji polityki na podstawie telewizyjnych reklam wyborczych z kampanii prezydenckiej 2005 roku. Ocena wpływu narcystycznego modelu telewizyjnej promocji wyborczej na wizerunek kandydatów politycznych.
EFEKTY NAUKOWE: zaprezentowanie wyników badań w czasie VIII Lubelskich Seminariów Antropologicznych „A Culture Change and Cross Cultural Contacts in Europe" (24-25 kwietnia 1996 roku w Lublinie), jak również w publikacjach:
b. Człowiek i media w koncepcji Marshalla McLuhana, [w:] Wokół antropologii kulturowej, pod red. M. Haponiuka i M. Rajewskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 1999, ss. 315-323, streszcz. ang., ISBN 83-227-1490-4.
c. Homo narcissus - homo politicus - homo televisiosus. McLuhanowska doktryna Narcyza a mediatyzacja polityki na przykładzie telewizyjnej reklamy wyborczej z 2005 r., [w:] Definiowanie McLuhana. Media a perspektywy rozwoju rzeczywistości wirtualnej, pod red. M. Sokołowskiego, ALGRAF, Olsztyn 2006, ss. 113-127, streszcz. ang., ISBN 89-915484-5-7.
IV. Projekt badawczy własny Informacja i perswazja w reklamie społecznej. Aspekty antropologiczne i aksjologiczne w ramach grantu finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Podstawowym celem projektu jest ustalenie potencjału reklamy społecznej (rozpowszechnianej w telewizji i Internecie) do kreowania wartości kulturowych w społeczeństwie informacyjnym doby globalizacji, w warunkach międzynarodowej promocji idei, wiedzy oraz produktów za pośrednictwem informacji oraz wpływu perswazyjnego na odbiorców w procesie medialnego komunikowania reklamowego. Kontekstem analitycznym jest antropologiczna kategoria mitu (motyw archetypowy, wzorzec mitologiczny, symbolika mitotwórcza).
Cele szczegółowe obejmują:
1. Ustalenie antropologicznych czynników, które decydują o skuteczności informacyjnej oraz efekcie perswazyjnym kampanii społecznych.
2. Określenie aksjologicznych kryteriów perswazyjnej efektywności oddziaływania reklam społecznych na audytoria w procesie komunikowania medialnego.
EFEKTY NAUKOWE: zaprezentowanie wyników badań w formie referatów wygłoszonych na konferencjach naukowych:
- ogólnopolska konferencja naukowa „Pod wielkim dachem nieba. Granice, migracje i przestrzeń we współczesnym społeczeństwie", zorganizowana przez Katedrę Socjologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 24-25 września 2009, temat referatu: Antropologiczno-aksjologiczne aspekty przestrzeni diegetycznej w audiowizualnej reklamie społecznej
jak również w publikacjach:
- Anthropological and Axiological Aspects of the Diegetic Space in Audiovisual Social Advertising, [w:] „Pod wielkim dachem nieba". Granice, migracje i przestrzeń we współczesnym społeczeństwie, red. nauk. W. Muszyński, E. Sikora, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2009, ss. 133-146, streszcz. pol., ISBN 978-83-89112-78-1.
- The Role of Created Anthropological Situations in Forming the Axiosphere of Audiovisual Social Advertising, "Lingua ac Communitas" 2009, Vol. 19, ISSN 1230-3143 [w druku].
- Change as an Objective in Marketing Communication Management. Persuasive Strategies in Audiovisual Social Advertising, [w:] Innovative Processes in an Organisation, pod red. S. Borkowskiego, Oficyna Wydawnicza "Humanitas", Sosnowiec 2009 [w druku].
INSTYTUT DZIENNIKARSTWA I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ
PRACOWNIA KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ
DR ARKADIUSZ DUDZIAK
Opracowanie metodologii badań pod nazwą antropologiczna hermeneutyka
Istotą metodologii jest badanie współczesnych przekazów kulturowych (dzieł literackich, filmowych, teatralnych, malarskich; komunikatów reklamowych) jako tekstów antropologicznych, zawierających toposy kulturowe, odwieczne tematy eschatologiczne, wątki mityczne i symbole archaiczne. Antropologiczna hermeneutyka dotyczy interpretowania przejawów mitotwórstwa, reaktualizacji elementów mitycznych, takich jak: archetypy - symboliczne etapy procesu indywiduacji (w koncepcji Carla G. Junga) czy też konstytutywne elementy mitu, symbole sacrum (w koncepcji Mircei Eliadego); motywy archetypowe - mityczne wzorce fabularne, archaiczne wątki kulturowe, uniwersalne motywy eschatologiczne; mitologemy - toposy mityczne, schematy narracyjne zapożyczone z mitologii lub folkloru; symbole archetypowe - pojedyncze elementy mitów, np. upersonifikowane zwierzęta, rośliny, obiekty, żywioły czy zjawiska natury.
Wskazanie zastosowań osiągnięcia i omówienie efektów
I. Zastosowanie antropologicznej hermeneutyki do badań tekstów kultury (literatury, filmu, reklamy). Interpretowanie medialnych przejawów neomitologizmu: myślenia mitycznego (onirycznego, metaforyczno-symbolicznego); rekreowania mitycznych schematów wyobrażeniowych, wzorców fabularnych, tematów antropologicznych; implikowania symboliki mitotwórczej; realizowania komunikacji rytualnej.
EFEKTY NAUKOWE: zaprezentowanie wybranych wyników badań w publikacjach:
- Antropologia przestrzeni w filmie fabularnym, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2000, 179 ss., ISBN 83-227-1573-0.
- O mitologizowaniu obrazu świata w reklamie telewizyjnej, [w:] Obrazy kultur, pod red. G. Pełczyńskiego i R. Vorbricha, Biblioteka Telgte, Poznań 2007, ss. 185-193, ISBN 978-83-924523-1-7.
- Antropologiczne konteksty internetowej reklamy społecznej, [w:] (Kon)teksty kultury medialnej. Analizy i interpretacje, T. 1, red. nauk. M. Sokołowski, ALGRAF, Olsztyn 2007, ss. 305-317, streszcz. ang., ISBN 978-83-60926-12 3.
- Literackie i malarskie tworzywo symboliki w „Brzezinie" Andrzeja Wajdy, [w:] Kino wobec sztuk. Związki - inspiracje - przenikanie, pod red. D. Skotarczyk i J. Nowakowskiego, Wyższa Szkoła Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa, Poznań 2007, ss. 59-68, ISBN 978-83-87-653-07-1.
- Antropologia Formy w „Ślubie" Gombrowicza - zarys problematyki, [w:] Róbcie teatr... Księga jubileuszowa ofiarowana Profesorowi Bohdanowi Głuszczakowi, pod red. I. Grzesiak, A. Naruszewicz-Duchlińskiej, A. Staniszewskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 2007, ss. 133-146, ISBN 978-83-89112-78-1.
- Kod konotacyjny w reklamie. Aspekty antropologiczne, [w:] Kulturowe kody mediów. Stan obecny i perspektywy rozwoju, red. nauk. M. Sokołowski, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, ss. 113-123, ISBN 978-83-7611-068-4.
- Antropologiczna hermeneutyka jako metodologia badań reklamy audiowizualnej, [w:] I Kongres Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej nt. „Kreowanie komunikowania - zawartość, kontrola, krytyka" [w druku].
II. Badanie antropologicznych wymiarów komunikowania medialnego: refleksja nad reklamą w perspektywie antropologiczno-filozoficznej i aksjologicznej (próby udokumentowania tezy o antropologiczno-aksjologicznym charakterze perswazji w reklamie społecznej; analiza wartości aktualizowanych poprzez kreowanie sytuacji antropologicznych w promocyjno-reklamowych kampaniach społecznych; analiza przejawów doświadczeń antropologicznych w reklamie: agatologicznych, aksjologicznych; analiza antropologicznych orientacji wartościujących, aktualizowanych w reklamach); zagadnienia antropologiczne wyłaniające się w procesie studenckiej recepcji reklamy (analiza sposobów pojmowania „Człowieczeństwa" w środowisku studentów dziennikarstwa i komunikacji społecznej).
EFEKTY NAUKOWE: zaprezentowanie wybranych wyników badań w formie referatów na konferencjach:
- W kręgu antropologii reklamy społecznej - wymiar aksjologiczny (w czasie międzynarodowej konferencji naukowej „Współczesne media - status, aksjologia, funkcjonowanie", 24-25 kwietnia 2008 roku w Lublinie).
- Antropologiczne aspekty reklamy w studenckiej recepcji „Człowieczeństwa" (w czasie III Międzynarodowej Konferencji Inter- i Transdyscyplinarnej „Człowiek i człowieczeństwo. Bycie i stawanie się, kreacja i ewolucja", 22-24 czerwca 2008 roku w Olsztynie).
jak również w publikacjach:
- Małżeństwo i rodzina jako motyw inwencji retorycznej w reklamie. Konteksty antropologiczno-aksjologiczne, [w:] Małżeństwo i rodzina w ponowoczesności. Szanse - zagrożenia - patologie, red. nauk. W. Muszyński i E. Sikora, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, ss. 213-222, streszcz. ang., ISBN 978-83-7611-074-5.
- W kręgu antropologii reklamy społecznej - wymiar aksjologiczny, [w:] Współczesne media - status, aksjologia, funkcjonowanie [w druku].
- O aksjologicznym potencjale neomitologizmu w reklamie, [w:] Mity i wartości [w druku].
III. Badanie medialnego kodu kulturowego inspirowanego doktryną Narcyza w ujęciu kanadyjskiego medioznawcy Marshalla McLuhana (M. McLuhan, The Gadget Lover. Narcissus as Narcosis, [w:] idem, Understanding Media. The Extensions of Man with a new introduction by Lewis H. Lapham, Massachusetts Institute of Technology, Boston 1994, ss. 41-47):
1. Interpretacja wpływu medialnego w aspekcie McLuhanowskiego odczytania mitu Narcyza, egzemlifikowana analizą filmu „Powiększenie" w reżyserii Michelangelo Antonioniego. Porównanie koncepcji McLuhana z medioznawczymi teoriami Gianfranco Bettetiniego i Petera Wussa;
2.Analiza funkcjonowania kulturowego kodu Narcyza w kontekście mediatyzacji polityki na podstawie telewizyjnych reklam wyborczych z kampanii prezydenckiej 2005 roku. Ocena wpływu narcystycznego modelu telewizyjnej promocji wyborczej na wizerunek kandydatów politycznych.
EFEKTY NAUKOWE: zaprezentowanie wyników badań w czasie VIII Lubelskich Seminariów Antropologicznych „A Culture Change and Cross Cultural Contacts in Europe" (24-25 kwietnia 1996 roku w Lublinie), jak również w publikacjach:
b. Człowiek i media w koncepcji Marshalla McLuhana, [w:] Wokół antropologii kulturowej, pod red. M. Haponiuka i M. Rajewskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 1999, ss. 315-323, streszcz. ang., ISBN 83-227-1490-4.
c. Homo narcissus - homo politicus - homo televisiosus. McLuhanowska doktryna Narcyza a mediatyzacja polityki na przykładzie telewizyjnej reklamy wyborczej z 2005 r., [w:] Definiowanie McLuhana. Media a perspektywy rozwoju rzeczywistości wirtualnej, pod red. M. Sokołowskiego, ALGRAF, Olsztyn 2006, ss. 113-127, streszcz. ang., ISBN 89-915484-5-7.
IV. Projekt badawczy własny Informacja i perswazja w reklamie społecznej. Aspekty antropologiczne i aksjologiczne w ramach grantu finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Podstawowym celem projektu jest ustalenie potencjału reklamy społecznej (rozpowszechnianej w telewizji i Internecie) do kreowania wartości kulturowych w społeczeństwie informacyjnym doby globalizacji, w warunkach międzynarodowej promocji idei, wiedzy oraz produktów za pośrednictwem informacji oraz wpływu perswazyjnego na odbiorców w procesie medialnego komunikowania reklamowego. Kontekstem analitycznym jest antropologiczna kategoria mitu (motyw archetypowy, wzorzec mitologiczny, symbolika mitotwórcza).
Cele szczegółowe obejmują:
1. Ustalenie antropologicznych czynników, które decydują o skuteczności informacyjnej oraz efekcie perswazyjnym kampanii społecznych.
2. Określenie aksjologicznych kryteriów perswazyjnej efektywności oddziaływania reklam społecznych na audytoria w procesie komunikowania medialnego.
EFEKTY NAUKOWE: zaprezentowanie wyników badań w formie referatów wygłoszonych na konferencjach naukowych:
- ogólnopolska konferencja naukowa „Pod wielkim dachem nieba. Granice, migracje i przestrzeń we współczesnym społeczeństwie", zorganizowana przez Katedrę Socjologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 24-25 września 2009, temat referatu: Antropologiczno-aksjologiczne aspekty przestrzeni diegetycznej w audiowizualnej reklamie społecznej
jak również w publikacjach:
- Anthropological and Axiological Aspects of the Diegetic Space in Audiovisual Social Advertising, [w:] „Pod wielkim dachem nieba". Granice, migracje i przestrzeń we współczesnym społeczeństwie, red. nauk. W. Muszyński, E. Sikora, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2009, ss. 133-146, streszcz. pol., ISBN 978-83-89112-78-1.
- The Role of Created Anthropological Situations in Forming the Axiosphere of Audiovisual Social Advertising, "Lingua ac Communitas" 2009, Vol. 19, ISSN 1230-3143 [w druku].
- Change as an Objective in Marketing Communication Management. Persuasive Strategies in Audiovisual Social Advertising, [w:] Innovative Processes in an Organisation, pod red. S. Borkowskiego, Oficyna Wydawnicza "Humanitas", Sosnowiec 2009 [w druku].
