Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
UNIWERSYTET WARSZAWSKI
PROF. DR HAB. LECH MRÓZ
Badania nad społecznością romską
Profesor Lech Mróz ukończył studia w zakresie etnografii na Uniwersytecie Warszawskim w 1964 roku. Był to rok znaczący w historii społecznej Polski, bo wtedy właśnie na mocy ustawy, rozpoczęto przymusowe osiedlanie Cyganów/Romów. Fakt ten nie był poprzedzony wcześniejszą dyskusją prasową i parlamentarną, bo osiedlenie wydawało się posłom oczywistym dobrodziejstwem wobec Cyganów. I to zapewne zaważyło na wyborze przez profesora Mroza tematu pracy magisterskiej pt. „Z zagadnień problematyki cygańskiej dawniej i obecnie" pierwszej pracy w Polsce opartej na badaniach terenowych wśród Romów. Tej tematyce profesor Mróz pozostaje wierny do dziś. Z biegiem lat Jego badania nad Cyganami zostają osadzone w szerszych ramach ludów i kultur koczowniczych Azji, w tym Indii i Mongolii. Presja zaś problematyki współczesnej sprawiła, że w 2 połowie lat 80. XX wieku przyjmuje kolejną optykę na badane przez siebie ludy i kultury patrzy przez pryzmat kategorii etnosu, stosunków interetnicznych i mniejszości narodowych. Dzięki temu badania małej, społecznie wrażliwej grupy to jest Cyganów/Romów stają się zaczynem rozważań nad kwestiami społecznymi niezmiernie istotnymi dla nas dzisiaj, mającymi zarówno wymiar teoretyczny jak i zastosowanie praktyczne. Profesor Mróz w Swej karierze zawodowej ma wieloletnie doświadczenie w pracy muzealnej, dydaktyce uniwersyteckiej, administracji akademickiej (prodziekan, dyrektor Instytutu), szeroko pojętej edukacji i polityce społecznej. Wykładał w Polsce na trzech uczelniach i kilku kierunkach, a także na wielu uniwersytetach zagranicznych. Publikował w prasie międzynarodowej (Journal of the Gypsy Lore Society - Wielka Brytania; Etudes Tsiganes - Francja; Lacio Drom - Włochy; Roma - Indie; Kultura - Serbia, Narodoznawczy Zoszyty - Ukraina).
Stopnie naukowe profesor Mróz uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim (magisterium, habilitacja) i Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu (doktorat). Od 2003 roku jest profesorem zwyczajnym na Uniwersytecie Warszawskim.
Osiągnięcia profesora Mroza w dziedzinie ściśle naukowej można podsumować następująco:
1) Ustosunkowanie się do dorobku poprzedników (Ficowski) i włączenie go w obieg myśli naukowej. Wyznaczenie i ukształtowanie w polskiej nauce nowoczesnego kierunku badań cyganologicznych zgodnie z najnowszymi trendami w humanistyce, a zwłaszcza w antropologii (antropologia refleksyjna i interpretatywna) polegającymi przede wszystkim na upodmiotowieniu przedmiotu badań. Jego prace na temat Cyganów są pierwszymi, nowoczesnymi pracami nie tylko w etnologii, ale w nauce polskiej.
2) Dzięki mrówczym poszukiwaniom w archiwach doszedł do nowych wniosków w kwestii genezy i kształtowania się historii Cyganów/Romów na ziemiach polskich. od I Rzeczypospolitej po zabory, ze szczególnym uwzględnieniem relacji między władzą a Romami (zob. Geneza Cyganów i ich kultury, Warszawa 1992)
3) Odkrył i wprowadził do dyskursu naukowego pojęcie „romanipen" (romska tożsamość), zanalizował romskie struktury mediacyjne w kontakcie z 'obcymi", ich kulturą i obyczajowość (współautor „Cyganie. Odmienność i nietolerancja, Warszawa 1994)
4) Prekursorskie badania o charakterze historycznym zostały przez profesora Mroza poszerzone o problematykę współczesnych przeobrażeń od okresu PRL-u po polskie transformacje ustrojowe lat 90.XX wieku. Jest autorem analiza aktualnej sytuacji Romów w Polsce, w tym kwestii zatrudnienia oraz wpływu procesu integracji europejskiej na ich tożsamość i pozycję społeczną (zob. Od Cyganów do Romów - z Indii do Unii Europejskiej, Warszawa 2007), a także potencjalnych kierunków i dynamiki przeobrażeń.
5) Jest najważniejszych interpretatorem znaczenia nowych wizji historii Cyganów/Romów w Unii Europejskiej, nowej interpretacji źródeł historycznych i nowego postrzegania przez Romów swojego miejsca na mapie Europy.
6) Badania interetniczności podjęte przez profesura Mroza od połowy lat 80. XX wieku objęły szeroki zakres tematów od interetniczności na polskich Mazurach, konstruowania pomięci indywidualne i zbiorowej śydów na Dolnym Śląsku po II wojnie światowej po studia nad relacjami etnicznymi na Ukrainie i, szerzej, na dawnych polskich kresach wschodnich w Azji Centralnej oraz na Dalekim Wschodzie: pn-wsch Jakucji i pn. Mongolii - Caatanowie (badania ratownicze). Zaowocowały one pracami doktorskimi (8, w tym 3 ukończone). To nowy, niezakończony jeszcze, a niezmiernie istotny społecznie nurt badań profesora Mroza.
7) Konsekwentnie wprowadzanie przez publikacje, konferencje, działalność społeczną wyników badań własnych i swoich współpracowników do europejskiego i światowego obiegu naukowego.
Osiągnięcia w zakresie edukacji:
1) Systematyczne wprowadzanie problematyki etnicznej i mniejszości narodowych do treści nauczania uniwersyteckiego.
2) Zainspirowanie licznego grona młodych badaczy (kilkadziesiąt osób) problematyką interetniczności, w tym kwestii romskiej. Promotorstwo prac magisterskich i doktorskich poświęconych tej tematyce. Liczne recenzje i opinie.
3) Niezależnie od profilu własnych badań profesor Mróz aktywnie uczestniczy w procesie unowocześniania procesu dydaktycznego na Uniwersytecie i we współpracy międzyuniwersyteckiej (por. kierowanie Międzyuczelnianymi Obozami Etnograficznymi w latach 1982-1988) oraz kierowaniu trzema programami informatycznymi zbudowanymi dla celów dydaktycznych (2005-2007 i n.)
Osiągnięcia profesora Mroza w zakresie zastosowań antropologii/etnologii:
1) Działalność doradcza wobec pozarządowych organizacji romskich w Polsce - współpraca ze Stowarzyszeniem Romów
2) Działania na rzecz aktywizacji środowisk romskich wspomagających romskie instytucje pozarządowe
3) Inicjatywa i powołanie Romskiego Instytutu Historycznego w Polsce. W powiązaniu z redakcją czasopisma Dialog-Pheniben (członek redakcji) inicjuje dyskusje dotyczące zarówno
przeszłości jak i współczesnych problemów środowiska Romów, w tym tworzenia, w niejednorodnym środowisku romskim, nowych mitologii, odpowiadających nowym celom w Unii Europejskiej.
4) Doradztwo instytucjom rządowym w kwestii Cyganów, a zwłaszcza powstrzymywania procesów spychania Romów na pozycje ekonomicznie, społecznie i kulturowo peryferyjne (zob. Program badań nad sytuacja Romów i ich aktywnością zawodową, m.in. (w: Romowie na rynku pracy, projekt EFS, EQUAL, Oświęcim 2006)
5) Działania edukacyjne na rzecz równego traktowania mniejszości narodowych w Polsce i na dawnych kresach wschodnich. Wykłady na lituanistyce, białorutenistyce, na Ukrainie (Kijów, Lwów).
6) Działalność wystawiennicza w tym wystawa poświęcona Cyganom w Muzeum Azji i Pacyfiku (1999) pokazana też w Muzeum Etnografii i sztuki Zdobniczej Ukraińskiej Akademii nauk we Lwowie. Nagrodzona przez Ministra Kultury i Dziedzictwa narodowego 2000).
PROF. DR HAB. LECH MRÓZ
Badania nad społecznością romską
Profesor Lech Mróz ukończył studia w zakresie etnografii na Uniwersytecie Warszawskim w 1964 roku. Był to rok znaczący w historii społecznej Polski, bo wtedy właśnie na mocy ustawy, rozpoczęto przymusowe osiedlanie Cyganów/Romów. Fakt ten nie był poprzedzony wcześniejszą dyskusją prasową i parlamentarną, bo osiedlenie wydawało się posłom oczywistym dobrodziejstwem wobec Cyganów. I to zapewne zaważyło na wyborze przez profesora Mroza tematu pracy magisterskiej pt. „Z zagadnień problematyki cygańskiej dawniej i obecnie" pierwszej pracy w Polsce opartej na badaniach terenowych wśród Romów. Tej tematyce profesor Mróz pozostaje wierny do dziś. Z biegiem lat Jego badania nad Cyganami zostają osadzone w szerszych ramach ludów i kultur koczowniczych Azji, w tym Indii i Mongolii. Presja zaś problematyki współczesnej sprawiła, że w 2 połowie lat 80. XX wieku przyjmuje kolejną optykę na badane przez siebie ludy i kultury patrzy przez pryzmat kategorii etnosu, stosunków interetnicznych i mniejszości narodowych. Dzięki temu badania małej, społecznie wrażliwej grupy to jest Cyganów/Romów stają się zaczynem rozważań nad kwestiami społecznymi niezmiernie istotnymi dla nas dzisiaj, mającymi zarówno wymiar teoretyczny jak i zastosowanie praktyczne. Profesor Mróz w Swej karierze zawodowej ma wieloletnie doświadczenie w pracy muzealnej, dydaktyce uniwersyteckiej, administracji akademickiej (prodziekan, dyrektor Instytutu), szeroko pojętej edukacji i polityce społecznej. Wykładał w Polsce na trzech uczelniach i kilku kierunkach, a także na wielu uniwersytetach zagranicznych. Publikował w prasie międzynarodowej (Journal of the Gypsy Lore Society - Wielka Brytania; Etudes Tsiganes - Francja; Lacio Drom - Włochy; Roma - Indie; Kultura - Serbia, Narodoznawczy Zoszyty - Ukraina).
Stopnie naukowe profesor Mróz uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim (magisterium, habilitacja) i Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu (doktorat). Od 2003 roku jest profesorem zwyczajnym na Uniwersytecie Warszawskim.
Osiągnięcia profesora Mroza w dziedzinie ściśle naukowej można podsumować następująco:
1) Ustosunkowanie się do dorobku poprzedników (Ficowski) i włączenie go w obieg myśli naukowej. Wyznaczenie i ukształtowanie w polskiej nauce nowoczesnego kierunku badań cyganologicznych zgodnie z najnowszymi trendami w humanistyce, a zwłaszcza w antropologii (antropologia refleksyjna i interpretatywna) polegającymi przede wszystkim na upodmiotowieniu przedmiotu badań. Jego prace na temat Cyganów są pierwszymi, nowoczesnymi pracami nie tylko w etnologii, ale w nauce polskiej.
2) Dzięki mrówczym poszukiwaniom w archiwach doszedł do nowych wniosków w kwestii genezy i kształtowania się historii Cyganów/Romów na ziemiach polskich. od I Rzeczypospolitej po zabory, ze szczególnym uwzględnieniem relacji między władzą a Romami (zob. Geneza Cyganów i ich kultury, Warszawa 1992)
3) Odkrył i wprowadził do dyskursu naukowego pojęcie „romanipen" (romska tożsamość), zanalizował romskie struktury mediacyjne w kontakcie z 'obcymi", ich kulturą i obyczajowość (współautor „Cyganie. Odmienność i nietolerancja, Warszawa 1994)
4) Prekursorskie badania o charakterze historycznym zostały przez profesora Mroza poszerzone o problematykę współczesnych przeobrażeń od okresu PRL-u po polskie transformacje ustrojowe lat 90.XX wieku. Jest autorem analiza aktualnej sytuacji Romów w Polsce, w tym kwestii zatrudnienia oraz wpływu procesu integracji europejskiej na ich tożsamość i pozycję społeczną (zob. Od Cyganów do Romów - z Indii do Unii Europejskiej, Warszawa 2007), a także potencjalnych kierunków i dynamiki przeobrażeń.
5) Jest najważniejszych interpretatorem znaczenia nowych wizji historii Cyganów/Romów w Unii Europejskiej, nowej interpretacji źródeł historycznych i nowego postrzegania przez Romów swojego miejsca na mapie Europy.
6) Badania interetniczności podjęte przez profesura Mroza od połowy lat 80. XX wieku objęły szeroki zakres tematów od interetniczności na polskich Mazurach, konstruowania pomięci indywidualne i zbiorowej śydów na Dolnym Śląsku po II wojnie światowej po studia nad relacjami etnicznymi na Ukrainie i, szerzej, na dawnych polskich kresach wschodnich w Azji Centralnej oraz na Dalekim Wschodzie: pn-wsch Jakucji i pn. Mongolii - Caatanowie (badania ratownicze). Zaowocowały one pracami doktorskimi (8, w tym 3 ukończone). To nowy, niezakończony jeszcze, a niezmiernie istotny społecznie nurt badań profesora Mroza.
7) Konsekwentnie wprowadzanie przez publikacje, konferencje, działalność społeczną wyników badań własnych i swoich współpracowników do europejskiego i światowego obiegu naukowego.
Osiągnięcia w zakresie edukacji:
1) Systematyczne wprowadzanie problematyki etnicznej i mniejszości narodowych do treści nauczania uniwersyteckiego.
2) Zainspirowanie licznego grona młodych badaczy (kilkadziesiąt osób) problematyką interetniczności, w tym kwestii romskiej. Promotorstwo prac magisterskich i doktorskich poświęconych tej tematyce. Liczne recenzje i opinie.
3) Niezależnie od profilu własnych badań profesor Mróz aktywnie uczestniczy w procesie unowocześniania procesu dydaktycznego na Uniwersytecie i we współpracy międzyuniwersyteckiej (por. kierowanie Międzyuczelnianymi Obozami Etnograficznymi w latach 1982-1988) oraz kierowaniu trzema programami informatycznymi zbudowanymi dla celów dydaktycznych (2005-2007 i n.)
Osiągnięcia profesora Mroza w zakresie zastosowań antropologii/etnologii:
1) Działalność doradcza wobec pozarządowych organizacji romskich w Polsce - współpraca ze Stowarzyszeniem Romów
2) Działania na rzecz aktywizacji środowisk romskich wspomagających romskie instytucje pozarządowe
3) Inicjatywa i powołanie Romskiego Instytutu Historycznego w Polsce. W powiązaniu z redakcją czasopisma Dialog-Pheniben (członek redakcji) inicjuje dyskusje dotyczące zarówno
przeszłości jak i współczesnych problemów środowiska Romów, w tym tworzenia, w niejednorodnym środowisku romskim, nowych mitologii, odpowiadających nowym celom w Unii Europejskiej.
4) Doradztwo instytucjom rządowym w kwestii Cyganów, a zwłaszcza powstrzymywania procesów spychania Romów na pozycje ekonomicznie, społecznie i kulturowo peryferyjne (zob. Program badań nad sytuacja Romów i ich aktywnością zawodową, m.in. (w: Romowie na rynku pracy, projekt EFS, EQUAL, Oświęcim 2006)
5) Działania edukacyjne na rzecz równego traktowania mniejszości narodowych w Polsce i na dawnych kresach wschodnich. Wykłady na lituanistyce, białorutenistyce, na Ukrainie (Kijów, Lwów).
6) Działalność wystawiennicza w tym wystawa poświęcona Cyganom w Muzeum Azji i Pacyfiku (1999) pokazana też w Muzeum Etnografii i sztuki Zdobniczej Ukraińskiej Akademii nauk we Lwowie. Nagrodzona przez Ministra Kultury i Dziedzictwa narodowego 2000).
